مقدمه : موضوع نگهداری و تعمیرات از معدود علوم کاربردی است که شاید در طول تاریخ حیات انسان جران داشته است و با بهره گیری از دانشهای پایه ای مانند : ریاضی ، فیزیکی و علوم کاربردی ، مهندسی و مدیریت به موازات سایر علوم تجربی شکل آکادمیک به خود گرفته و پیشرفت کرده است .
ضرورت طراحی و استقرار سیستم های نگهداری و تعمیرات در کارخانجات یکی از مسائل حیاتی امروز صنایع مملکت ماست و این امر در امور خدماتی نیز صدق می کند از جمله بخش حمل و نقل که از مهمترین امور خدماتی در هر کشور می باشد .
نگهداری و تعمیرات در صورت اجرا شدن در مرکز تولیدی و خدماتی موجب کاهش هزینه و بالا رفتن کیفیت کار و در نهایت بالا رفتن بهره وری خواهد شد .
با پیچیده تر شدن امکانات در زندگی بشر روشهای استفاده و نگهداری و تعمیرات این امکانات پیچیده تر می شدند و برای این امر نیاز به دانش و تجربه خواهد بود .
باید سعی شود تا جایی که ممکن است عمر تجهیزات را اضافه کرد و در طول شبانه روز بیشترین کارایی را از آنها گرفت که این امر با داشتن یک سیستم مناسب نگداری و تعمیرات با صنعت موردنظر امکانپذیر می باشد .
با داشتن یک سیستم نگهداری و تعمیرات کارآ می تواند قیمت تمام شده محصولات یا خدمات را کاهش داد .
تعریف نگهداری و تعمیرات نگهداری : مجموعه فعالیت هایی که به طور مشخص و معمولاً به صورت برنامه ریزی شده و با هدف جلوگیری از خرابی ناگهانی ماشین آلات تجهیزات و تاسیسات انجام گرفته و با این کار قابلیت اطمینان و در دسترس بودن آنها را افزایش می دهیم ، نگهداری لقب می دهیم .
تعمیرات : شامل مجموعه فعالیت هایی است که بر روی یک سیستم یا وسیله ای که دچار خرابی و یا ازکار افتادگی گردیده ، انجام می دهیم تا آن را به حالت آماده و قابل بهره برداری بازگردانده و در جهت انجام وظیفه ای که به آن محول گردیده است ، آماده اش سازیم .
انواع روشهای نگهداری و تعمیرات 1)نگهداری و تعمیرات به منظور بهبود : ماشین آلاتی را که ما در امور تولیدی و یا خدماتی به کار می گیریم ساخت دیگرانند و ممکن است نواقصی داشته باشد .
زمانی را که برای تعمیر ناشی از این نواقص صرف می کنیم روند تولید را متوقف می سازد و هزینه به ما تحمیل می کند .
2)نگهداری و تعمیرات اصلاحی : از کار افتادگی ناگهانی ماشین آلات ممکن است کل سیستم را متوقف سازد و زیانهای سنگینی وارد کند.
یکی از روشهای مبارزه با این امر نگهداری و تعمیرات اصلاحی است بدین ترتیب که با پیش بینی علت خرابی و اصلاح آن قبل از توقف ناگهانی دستگاه از این زیان جلوگیری نمود .
3)نگهداری و تعمیرات پیشگیری : نگهداری و تعمیرات پیشگیری عبارت است از یک روش سیستماتیک برنامه ریزی و زمان بندی شده جهات انجام کارهای نگهدار مورد نیاز بر طبق برنامه تنظیمی که در جهت حفظ شرایط بهینه تجهیزات و تاسیسات با توجه به موارد زیر تهیه گردیده است : الف)حداقل نمودن تولیدات از دست رفته که ناشی از خرابی و از کار افتادگی تجهیزات و تاسیسات باشد .
ب)تامین و تضمین عمر مفید و قانونی تجهیزات سرمایه ای .
متغیرهای موثر در انتخاب روشهای نگهداری و تعمیرات 1)نوع فعالیت سازمان (خدماتی ، تولیدی ، ...
).
2)بودجه مرد نظر سازمان برای سیستم نگهداری و تعمیرات .
3)کوچکی یا بزرگی سازمان .
4)پیچیده بودن یا نبودن دستگاه های سازمان .
5)قیمت خرید دستگاههای نو در بازار .
6)عوامل زیست محیطی که بر اثر از کار افتادن یا خوب کار نکردن دستگاه که ممکن است بوجود آید و ...
مراحلی که باید برای طراحی یک سیستم نگهداری و تعمیرات طی کرد 1)شناسایی تجهیزات 2)تهیه شناسنامه تجهیزات 3)تعیین استاندارد ها 4)زمان بندی فعالیت های نگهداری و تعمیرات 5)اجرای برنامه 6)تهیه و تدارک برای اجرای برنامه (قطعات مورد نیاز و انبارداری آنها) 7)کنترل فعالیت ها از طریق ثبت سوابق آنها 8)ارزیابی سیستم و انجام اصلاحات به منظور بهبودسیستم .
شناسایی تجهیزات : ما باید در قدم اول تجهیزاتی که می خواهیم برای نگهداری و تعمیرات آنها سیستم ایجاد کنیم را شناسایی کنیم .
برای این کار باید تجهیزات را شناسایی و کدگذاری کنیم .
باید اجزاء تشکیل دهنده هر دستگاه را هم شناسایی کنیم و بررسی کنیم که آیا می توان اجزاء مشابهی را جایگزین آن کرد یا نه .
تهیه شناسنامه تجهیزات : در کارت شناسایی یا شناسنامه تجهزات مشخصات کلی با انضمام مشخصات فنی آنها ثبت می گردد .
این کارت شامل اطلاعاتی است نظیر شماره صفحه ، نام دستگاه ، نوع دستگاه ، سازنده ، شماره سریال و ...
کارت شناسایی در موارد زیر مورد استفاه قرار می گیرد : شناسایی در موارد زیر مورد استفاه قرار می گیرد : الف)کمک به سفارش صحیح قطعات یدکی ب)تائیدی بر مشخصات و عملکرد اولیه دستگاه تعیین استاندارد ها : هر دستگاه دارای استانداردهایی است برای کارکنان با آن و برای نگهداری و تعمیرات آن .
به عنوان مثال : یک دستگاه باید 800 ساعت یکبار گریس کاری شود و این یک استاندارد برای آن محسوب شد .
زمان بندی فعالیت های نگهداری و تعمیرات : هر سیستم نگهداری و تعمیرات بر حسب نوع خود یک زمان بندی را برای انجام کار نگهداری و تعمیرات در نظر می گیرند و طبق آن برنامه زمانی از قبل تعیین شده کار نگهداری و تعمیرات لتجام می گیرد .
تهیه و تدارک برای اجرای برنامه : اجرای سیستم نگهداری و تعمیرات نیاز به امکاناتی دارد که مهمترین آنها عبارتند از : نیروی انسانی متخصص - تجهیزات کمکی و قطعات یدکی .
کنترل فعالیت ها از طریق ثبت سوابق آنها : باید کلیه فعالیت های نگهداری و تعمیرات ثبت گردند تا از طریق آنها ما معایب را شناسایی کنیم .
تجزیه و تحلیل سیستم : باید سیستم موجود بعد از مدتی که از کارش گذشت ارزیابی شود و معایب آن شناسایی و برطرف گردند تا به بهره وری کامل برسد .
هدف ازpmچیست؟
مراحل ایجاد برنامه :از جایی شروع کرده اید که هیچ سیستم نت نداریم وبیشتر زمان تعمیرات،در تعمیرات اضطراری معروف می شود.فرایندی را در نظر بگیریدکه مانند بالا رفتن از پله است بنابرین مرحله پیاده کردن یک pm را می توان بصرت زیر نشان داد: اهداف و مقاصد : اصلی ترین هدف،همان بهینه کردن توانائیهای ماشین آلات به منظور رسیدن به حداکثر تولید وکاهش فرسایش وخرابی آنهاست.دستیابی به اهداف دیگری نیز در کنار رسیدن به هدف اصلی،مد نظر میباشد عبارتنداز: ایجاد آرشیو ومدارک فنی به عنوان بانک اطلاعات کارخانه بررسی آنالیزفنی امور اقتصادی نگهداری وتعمیرات انجام شده کاهش هزینه های انرژی ایجاد زمان توقف کمتر در مقابل تولید بیشتر که در نتیجه قیمت تمام شده محصول را کاهش میدهد.
کاهش هزینه های تعمیرات تکراری ومتوالی ودر نتیجه استفاده بهتر از قطعات یدکی ونیروی انسانی.
پایین آوردن هزینه های تولید به دلیل بالا بودن زمان کار ماشین آلات.
تهیه دستورالعمل های ایمنی وحفاظت فنی دراجرای سیستم نگهداری وتعمیرات به منظور جلوگیری از خطرات احتمالی.
نیاز مبرم صنایع به pm درکارخانجات هر برنامه ریزی pm مسلماً نتیجه سودآوری در کل برای کارخانه دارد اگر چه داشتن چنین سیستمی به هزینه های در حال حاضر کارخانه می افزاید.
بسیاری از صاحبان صنایع در ابتدا فکر این امر بودند ولی بعداً خود مشوق لزوم چنین سیستمی در کارخانه شدند.
در عمل مسلماًpm نمیتواند یک درمان کلی برای تمام نواقص ومشکلات ناشی از عدم کارکرد مرتب ماشین ویا کم کردن هزینه های تعمیرات باشد.
ولی اعمال و فعالیتهایی که pm دارد می تواند در امتزاج با سایرفعالیتها، ترکیبی را بوجود آورد که باعث کاهش هزینه ها وپایین آمدن خرابیهای ماشینها میگردد.
آموزش وکنترل کارها، اندازه گیری، گزارش نویسی از وضعیتها وانبارداری موثر ومفید از عوامل مهم pm بشمار میروند.